Haken

Inleiding
De haak is één van de belangrijkste onderdelen bij het vissen op zee.
Helaas wordt de waarde ervan behoorlijk ondergewaardeerd. Als de haak namelijk bot of beschadigd is zal deze dus niet diep genoeg de vissenbek kunnen doordringen om de vis te kunnen haken, een gemiste kans dus! Het zal duidelijk zijn dat, naast de scherpte van de haak, ook een goede kwaliteit essentieel is omdat door een matige kwaliteit zal uw haak makkelijk doorbuigen of afbreken waardoor u onnodig vis verspeelt..
De scherpte en kwaliteit van de haak kunnen dus veel invloed hebben of uw sessie een succes wordt of dat het erg tegenvalt. In situaties dat er weinig vis zit is het dus noodzakelijk dat u scherpe kwaliteits haken gebruikt zodat het niet aan uw haak zal liggen als u minder vangt.

Het onstaan van de haak
Tienduizenden jaren geleden maakte de mens al haken voor het vangen van hun vis. De eerste haken werden gemaakt uit bot, ivoor en zelfs van graten van grotere vissen. Later volgden haken van steen, ijzer en brons.
De grondslag voor de moderne hakenindustrie werd gelegd in 1650. De engelsman Charles Kirby maakte voor het eerst machinaal gevormde haken. Tegenwoordig bevind de grootste moderne hakenindustrie zich met name in Noorwegen (Mustad) en Japan (Gamakatsu, Kamatson, Yamamoto).


Ongeveer 5000 v.c.	Ongeveer 2000 v.c.	Ongeveer 600 n.c.

Het materiaal van de haak
Het materiaal van de haken die we tegenwoordig op zee gebruiken is roestvrij staal, hoewel de exacte legeringen per fabrikant verschilt.
Juist deze legeringen (denk bijvoorbeeld aan de toevoeging koolstof voor de hardheid) zorgen ervoor dat er een groot kwaliteits verschil is tussen de fabrikanten. Zorg er dus voor dat u altijd goede kwaliteit gebruikt en ga niet beknibbelen op zoiets belangrijks als de haak. Er zijn ook bronzen haken te koop, welke bij verlies snel, binnen een dag, verteren. Nadeel hiervan is wel dat brons een zacht metaal is en makkelijk verbuigt.

Haakmaten
Wellicht de meeste onduidelijkheden bestaan er over de maat van haken.
De één heeft het over een haakje 7 en de ander over 2/0, hierdoor onstaat vaak, vooral bij beginners, onduidelijk.

De onduidelijkheid komt voort uit een aantal feiten. De eerste is dat er niet een allesbepalende standaard is voor haakmaten. Dit kan ook bijna niet anders omdat we te maken hebben met verschillende factoren zoals de lengte van de steel, het formaat van de bocht, de diepte van de keel enzovoort. Een tweede belangrijk feit is dat er vaak van één type haak, vaak vele verschillende versies zijn.
De laatste belangrijke factor is dat we hier in Nederland en Belgie een andere maatschaal gebruiken dan in Engeland en Azië. We behandelen we hier daarom alleen de in Nederland en België geaccepteerde haakmaten zodat iedere zeevisser weet wat we bedoelen met bijvoorbeeld een 'haakje 6'.

Haakmatenschaal
Op de maatschaal, die wij hanteren, is vanaf 0 gerekend een hoger cijfer, een kleinere maat. Dus een haak met een maat 9 is kleiner dan een haakje 5.
Bij een aanduiding met nullen (hondertsten) is hoe meer nullen hoe groter de haak.
Dus, een haak 9/0 is groter dan een haak 2/0.

Voor de duidelijkheid hier een grafiekje:

De haakmatenschaal loopt veel verder dan wat wij hier als voorbeelden geven. Er bestaan ook kleine haken, bijvoorbeeld maat 20 en ook grote haken, bijvoorbeeld maat 30/0.

Onderdelen van de haak
De haak bestaat uit diverse onderdelen welke allemaal een bepaalde functie hebben.
Laten we een haak eens uit elkaar halen.

De steel
Aan dit stuk bevestigen we ons aas. Daarom is een het aastype ook bepalend voor de lengte van de steel en het soort haak. Haaksoorten met een lange steel zijn daarom favoriet bij het vissen met wormachtigen.

De bocht
De bocht bepaalt samen met de opening de haakmaat. De bocht brengt de punt van de haak op een bepaalde hoogte.

De punt
De punt dringt bij de vissenbek naar binnen. Deze moet dus vlijmscherp zijn. Een botte punt, haakt de vis niet goed met onnodige schade aan de vis en de kans dat u de vis niet haakt en verspeelt.
Bij de betere haken wordt de punt chemisch gescherpt voor optimale scherpte.

De weerhaak
Deze heeft als functie om te zorgen dat de gehaakte vis niet makkelijk kan ontsnappen door terug over de punt te schuiven. Ook helpt het mee het aas vast te houden.

Het oog
Hieraan bevestigen we onze lijn.

De opening
Deze bepaalt mede, met de bocht, de haakmaat. De opening heeft als functie dat de lip van de gehaakte vis in de keel van de haak komt.

De keel
De keel bepaalt de 'diepte' van de haak. Hier wordt de vis 'vast gehouden'.

Al deze onderdelen bepalen samen met de afwerking en materiaalkeuze het fabricage nummer en de maatnummer. Het Noorse bedrijf Mustad is de grootste en bekendste hakenfabriek ter wereld en produceerd alleen al voor de Europeese markt ruim 300 verschillende fabricagenummers. Als u daarbij ook nog eens bedenkt dat bijna elke haak in 15 verschillende maten wordt gemaakt, zijn dat dus heel veel haken van Mustad alleen al.

Eigenlijk is het heel moeilijk om te vertellen welke haaksoort u moet gebruiken als u wilt gaan vissen omdat iedereen zo zijn eigen voorkeur heeft al naar gelang zijn of haar eigen ervaringen met het vissen. Hieronder staan enkele verschillende types van verschillende onderdelen van de haak beschreven.

Punten en weerhaken
Misschien wel het belangrijkste onderdeel van de haak is de punt.
Is deze bot of beschadigd dan zullen uw vangsten snel teruglopen.
Het is dus zaak dat deze altijd scherp is, neem dus een slijpsteentje mee om uw haken scherp te houden. Die mag dus niet ontbreken bij uw spullen.

Omdat dit dus een belangrijk deel is van de haak en ook omdat er zo veel soorten punten en weerhaken zijn, nemen we ze hier even onder de loep.


De gezette punt heeft de punt naar buiten. Deze punt hebben veelal haken die 'all round' zijn qua aassoorten, zoals de 'Kirby' of de O'Shaunessy.	Deze puntsoort hebben voornamelijk haaksoorten die worden gebruikt bij de zogenaamde 'Big game' fishing. Op deze haken wordt voornamelijk vis gebruikt als aas.	De holle punt wordt gebruikt bij haaksoorten waar voornamelijk wormsoorten als aas wordt gebruikt zodat ze onbeschadigd op de haak en lijn geplaatst kunnen worden.	Afgezien op de punt waar ook een weerhaak zit, hebben bepaalde haaksoorten ook weerhaken op de steel ter voorkoming van aas en vis verlies.

Lijnbevestiging
Voor de lijnbevestiging zijn er ook diverse opties, welke allemaal in een aparte tak binnen de visserij gebruikt worden.


Een bled wordt voornamelijk gebruikt binnen de visserij waar het te gebruiken aas klein is en de lijn dun. De bled wordt daarom ook alleen gebruikt binnen de zoetwatervisserij.	Deze vorm wordt zelden gebruikt bij visserij rond de zee. De lijnen die wij gebruiken zijn te dik om hiermee te kunnen werken. De gestoken oog is ook de oudste vorm van lijnbevestiging.	Het standaard oog is het meest gebruikte type lijnbevestiging binnen de zeevisserij. Hij is makkelijk te gebruiken. Iedereen kent deze soort van lijn bevestiging..	Het type met de gehoekte oog wordt eigenlijk alleen maar gebruikt binnen de vliegvisserij, al dan niet op zee.

Keeltypes
Er zijn twee types van de keel van een haak namelijk de 'rechte' en de 'uitstaande' vorm.

De rechte vorm kunnen we typeren als de standaard vorm voor de 'normale' zeevisserij.
De uitstaande vorm werd voornamelijk gebruikt bij het zwaardere werk als bijvoorbeeld de 'Big game' visserij. Met deze stand worden de grotere vissoorten makkelijker gehaakt omdat deze de grote aasvis van alle kanten belagen en niet alleen vanaf de grond. De uitslaande keel wordt tegenwoordig steeds vaker ook gebruikt bij het meer gewonere, lichtere, werk. Met name voor platvissen wordt vaker voor de uitslaande haak gekozen. De reden hiervoor is de theorie dat door de scheve mond van veel platvissen, je de vis makkelijker haakt met een uitslaande keel.

Haaktypes
Hieronder staan de haaksoorten beschreven die wij bij de zeevisserij gebruiken

De aberdeenhaak is wel de meest bekende haak binnen het zeevissen rond onze kust. Hij komt daarom ook in diverse uiteenlopende maten voor.
De maten die wij het meest gebruiken met het vissen op en rond de noordzee is maat 6 van het vissen op paling, tong en geep tot een maatje 9 of 1/0 op bijvoorbeeld gul, maar ook groter. Vanwege de diversiteit aan vis die u ermee kunt vangen is hij dan ook te krijgen in diverse diktes. Bijnaam voor deze haak is ook wel de 'palinghaak'.

Deze haak in de uitvoering met de lange steel is de meest gebruikte haaktype binnen het zeevissen. Deze haak wordt veelal verward met de aberdeenhaak en wordt zelfs onder die naam wel eens verkocht. De O'Shaughnessy heeft ten opzichte van de aberdeen geen egaal ronde bocht en heeft in plaats van een holle punt een gezette punt.

De arendsklauw, met zijn kenmerkende ver doorlopende bocht, wordt vaak gebruikt bij de 'Big game' visserij waar men vist met hele vissen of een groot stuk vis als aas, maar ook bij het wat grotere werk op de boot of vanaf de kant.

Dit type haak is eerste haak die in grote oplagen werd geproduceerd rond 1650. In de juiste maat voor alle visserij types behalve de vliegvisserij te gebruiken. Voor het vissen met wormachtigen is deze minder geschikt vanwege de standaard korte steel.

De limerick haak zien we steeds minder bij onze visserij. Wel is hij een standaard onderdeel bij sommige types dreggen, fleuren en diverse types kunstaas.

Als u met een type 'round bend' vist dan zal dat niet binnen onze wateren zijn, maar meer rond de wateren van Puerto Vallarta, Gran Canaria en dat soort streken. Dit is de absolute Big game haak.

Deze haak met een dubbele bocht wordt voornamelijk gebruikt bij het vissen met hele aasvisjes waarbij men met één haak het aasvisje haak waarbij de andere haak dient als 'vangsthaak'.

Dit type kent iedereen wel. De haak met de drie bochten is ook de standaard binnen het kunstaas waar wij dit type veelvuldig zien.
Helaas heeft deze haak zijn naam ook geleend aan het zogenaamde 'dreggen', een illegale vorm van visserij, waarbij men deze haak door een school vissen trekt en de vissen overal gehaakt worden behalve in de bek.

Wanneer welke haak
Dit is volledig afhankelijk op welke vissoorten u vist. De bekende basisregel is daarom dus ook: Hoe groter de vis, hoe groter uw haak. Het zal duidelijk zijn dat u geen succes zult hebben wanneer u op geep vist en u knoopt een haak met de maat 9/0 aan uw wapperlijn.

Tips voor uw haken

Bewaar uw haken in een doos die ventileert, zodat de haken niet na een bepaalde tijd gaan roesten.
Houd uw haken, buiten het vissen om, zo droog mogelijk.
Uw haken moeten scherp zijn, zorg er daarom altijd voor dat u een slijpsteentje bij de hand heeft als u met eerder gebruikte haken gaat vissen.
Bewaar elke soort bij elkaar en gooi ze niet door elkaar. Daardoor zullen uw haken beschadigen en bent u later in het donker een in elkaar geknoopte bos haken aan het ontrafelen.
Gooi verroeste haken weg. Deze hebben hun sterkte verloren en zullen veel sneller breken.